Prinsjesdag 2024: volg het hier
De derde dinsdag in september is in aantocht: Prinsjesdag. Op 17 september leest de Koning de troonrede voor in de Koninklijke Schouwburg. De minister van Financiën biedt volgens traditie hierna de rijksbegroting en Miljoenennota aan in de Tweede Kamer. U leest hier alles over de voorbereidingen voor Prinsjesdag en de daarop volgende Algemene Politieke Beschouwingen.
![Aan de hand van tekeningetjes en teksten wordt een beeld geschetst van de gebeurtenissen op Prinsjesdag: het voorlezen van de troonrede, de aanbieding van het koffertje, de Algemene Politieke Beschouwingen die erop volgen en de periode tot 1 januari, waarin de afzonderlijke begrotingen van de ministeries worden behandeld.](https://files.tweedekamer.nl/sites/default/files/styles/medium/public/2024-08/20240917%20Visual%20Prinsjesdag%20v2.jpg?itok=fWyo9xmx)
De voorbereidingen
De dag voor Prinsjesdag zijn er volop voorbereidingen. De Koninklijke Schouwburg wordt opgefleurd met veelkleurige boeketten.
![](https://files.tweedekamer.nl/sites/default/files/styles/medium/public/2022-09/1909220148.jpg?itok=7dU89pYN)
'Leden van de Staten-Generaal'
Namens de regering spreekt Koning Willem-Alexander de troonrede uit. Deze begint altijd met de woorden: 'Leden van de Staten-Generaal'. Dit zijn de Eerste en de Tweede Kamer samen. Tijdens het voorlezen van de troonrede zijn leden van het Koninklijk Huis, het kabinet en de Eerste en Tweede Kamer en een aantal gasten aanwezig. Uit de troonrede blijkt hoe het land er volgens de regering voor staat en wat de belangrijkste plannen zijn voor het komende jaar. Iedere minister heeft voor zijn eigen beleidsterrein een bijdrage geleverd aan de troonrede. De minister-president maakt er een geheel van.
Commissie van in- en uitgeleide
De Voorzitter van de Tweede Kamer heeft tijdens de Verenigde Vergadering een bijzondere rol. Martin Bosma is voorzitter van de commissie van in- en uitgeleide. Samen met een aantal leden van de Eerste en Tweede Kamer begeleidt hij de leden van het Koninklijk Huis bij hun aankomst en vertrek uit de Koninklijke Schouwburg. De griffier van de commissie van in- en uitgeleide roept bij binnenkomst in de zaal: ‘De Koning!’. De aanwezigen gaan dan staan.
![Het Prinsjesdagkoffertje, geopend. Twee exemplaren van de Miljoenennota 2024 liggen naast elkaar met oranje linten er omheen.](https://files.tweedekamer.nl/sites/default/files/styles/medium/public/2023-09/Prinsjesdag2023%20het%20koffertje%20inhoud.jpg?itok=qV5HmK4w)
Aanbieding koffertje
De overhandiging van de Prinsjesdagstukken uit het koffertje van de minister van Financiën is het tweede traditionele hoogtepunt van Prinsjesdag. In het koffertje zitten de Miljoenennota en de rijksbegroting voor het komende jaar. De Kamervoorzitter neemt het koffertje in ontvangst.
Begrotingscyclus
De woensdag en donderdag na Prinsjesdag volgen de Algemene Politieke Beschouwingen. De fractieleiders debatteren dan over de hoofdpunten van de kabinetsplannen. De minister-president voert het woord namens het kabinet. In de week daarna volgen de Algemene Financiële Beschouwingen, waarin de financiële consequenties van de plannen uitgebreid worden besproken. In de maanden tot 1 januari behandelt de Kamer de begroting van elk ministerie afzonderlijk. Deze debatten moeten voor het nieuwe jaar afgerond zijn, omdat de plannen uit de rijksbegroting dan uitgevoerd gaan worden. Lees meer over de begrotingscyclus.
Wat gebeurt er in de Tweede Kamer rond Prinsjesdag?
Welke rol speelt de dag precies in het werk van verschillende Kamerleden en -medewerkers? We vroegen het aan een jurist die werkt aan wetgeving, een kenniscoördinator en een Kamerlid. Zij houden zich bezig met drie belangrijke functies van de Kamer: die van (mede)wetgever, controleur van de regering en vertegenwoordiger van de kiezers.
Wetgevingsjurist Roelof Bruls: 'Voor ons is het een startsein'
![Roelof Bruls zich schuin naar de fotograaf gekeerd achter zijn bureau met computer.](https://files.tweedekamer.nl/sites/default/files/styles/medium/public/2024-08/Foto%20Roelof%20Bruls.jpeg?itok=TKoN84gO)
“Vanaf het moment dat de minister van Financiën het koffertje met de rijksbegroting en Miljoenennota heeft overhandigd, kunnen er bij ons verzoeken binnenkomen van Kamerleden om amendementen te gaan opstellen. Want er zijn altijd Kamerleden of fracties die iets willen veranderen in de begroting. Wij maken die amendementen, ongeacht de vraag of ze een kans maken om te worden aangenomen.”
“Vanaf het moment dat de minister van Financiën het koffertje met de rijksbegroting en Miljoenennota heeft overhandigd, kunnen er bij ons verzoeken binnenkomen van Kamerleden om amendementen te gaan opstellen. Want er zijn altijd Kamerleden of fracties die iets willen veranderen in de begroting. Bureau Wetgeving maakt die amendementen, ongeacht de vraag of ze een kans maken om te worden aangenomen.”
Direct na Prinsjesdag en Algemene Politieke Beschouwingen gaat de Kamer de afzonderlijke begrotingen van de ministeries behandelen, zo mogelijk voor 1 januari. Deze begrotingstijd is dan ook altijd druk voor Roelof Bruls en zijn zeven collega-wetgevingsjuristen. “We produceren tientallen amendementen voor de Kamerleden. Deze verschillen onderling heel erg: het ene amendement is niet meer dan een soort kastransactie, terwijl het andere ook ingrijpt in bijvoorbeeld een andere begroting of het Belastingplan.” Ieder amendement gaat langs de Dienst Analyse en Onderzoek (DAO), die een financiële check doet. Vervolgens kan het Kamerlid het indienen.
Wetsteksten schrijven
De wetgevingsjuristen houden zich, behalve met het maken van amendementen, ook bezig met initiatiefwetsvoorstellen. “We helpen Kamerleden bij het opstellen daarvan. Zij schrijven de memorie van toelichting, wij schrijven de wetstekst. Dit loopt het hele jaar door, Kamerleden kunnen altijd initiatiefwetsvoorstellen indienen.”
Snel en toch zorgvuldig
Het is Bruls’ vijfde Prinsjesdag bij de Tweede Kamer. “Ik vind het heel leuk om zo te werken. Het gebeurt regelmatig dat de weekagenda op vrijdag wordt rondgestuurd en dat Kamerleden dan vragen of je een amendement kunt maken voor een debat in de volgende week. Je zit direct met hen aan tafel en hoort ze soms in de plenaire zaal iets zeggen dat je met hen hebt voorbereid. Je moet snel en toch zorgvuldig werken. Daar moet je van houden, ik heb er veel plezier in.”
Kenniscoördinator Susan van Velzen: ‘Alles komt bij elkaar’
Kenniscoördinator Susan van Velzen houdt zich volop bezig met het budgetrecht van de Tweede Kamer. “Dat recht is een stevig instrument. Zonder instemming van de Kamer kan de regering in principe geen uitgaven doen en haar plannen niet uitvoeren.” Daarom is het belangrijk dat Kamerleden het budgetrecht goed kennen en toepassen. Rond Prinsjesdag helpen Van Velzen en haar collega’s van de Dienst Analyse en Onderzoek (DAO) hen om de stukken die de regering naar de Kamer stuurt, zo inzichtelijk mogelijk te krijgen.
Kenniscoördinator Susan van Velzen houdt zich volop bezig met het budgetrecht van de Tweede Kamer. “Dat recht is een stevig instrument. Zonder instemming van de Kamer kan de regering in principe geen uitgaven doen en haar plannen niet uitvoeren.”
Daarom is het belangrijk dat Kamerleden het budgetrecht goed kennen en toepassen. Rond Prinsjesdag helpen Van Velzen en haar collega’s van de Dienst Analyse en Onderzoek (DAO) hen om de stukken die de regering naar de Kamer stuurt, zo inzichtelijk mogelijk te krijgen. Zodat de Kamer begrotingen, indien gewenst, nog kan bijstellen.
Cursussen
Dat helpen gebeurt bijvoorbeeld via cursussen. “Voor Kamerleden en fractiemedewerkers is er altijd in de aanloop naar Prinsjesdag de begrotingscursus. Een van de dingen die we daar bijvoorbeeld bespreken is dat begroten niet alleen over het komend jaar gaat, maar ook over uitdagingen voor de langere termijn.”
Direct na Prinsjesdag houdt de Kamer de Algemene Politieke Beschouwingen. “Daarvoor stellen we een debatwijzer samen, waarin we ingaan op de budgettaire en financieel-economische hoofdlijnen van de kabinetsplannen, en alle adviezen. Voor de Algemene Financiële Beschouwingen die daar weer op volgen, zetten wij een aantal technische punten uit de Miljoenennota op een rij die de Kamerleden kunnen gebruiken bij hun voorbereidingen.”
Rapporteurs
Daarnaast ondersteunt DAO de zogeheten rapporteurs: Kamerleden die zich namens een Kamercommissie stevig in een onderwerp verdiepen en deze kennis delen met de andere Kamerleden. “Wij begeleiden de begrotingsrapporteurs met onze expertise.” Ook individuele Kamerleden kunnen bij DAO terecht bij de behandeling van ‘hun’ begrotingen in het najaar. “Welke vraag een Kamerlid ons ook stelt, we gaan altijd op zoek naar een antwoord.”
Voor Van Velzen is Prinsjesdag een bijzonder moment. “Alles komt dan bij elkaar. Van de technische details uit een begroting tot de grote lijn van de kabinetsplannen. Ik vind dat ieder jaar weer mooi om mee te maken.”
Kamerlid Roelien Kamminga: ‘Zonder contacten in het land kun je niet functioneren’
![Kamerlid Roelien Kamminga staat voor de hoofdingang van het Kamergebouw, met vlak achter zich een kleine vijver.](https://files.tweedekamer.nl/sites/default/files/styles/medium/public/2024-08/Foto%20Roelien%20Kamminga.jpeg?itok=wjfuYMun)
“Voor mij begint Prinsjesdag al in de week voor het zomerreces, dan krijgen Kamerleden de uitnodiging om erbij te zijn op die dag. Behalve van de inhoud, hou ik ook erg van de traditie van Prinsjesdag. Ik vind het leuk om dan in mijn vakantie te kijken of ik ergens een hoed kan kopen en daarna een jurk, zodat ik de outfit bij elkaar heb. Prinsjesdag is een mooie traditie, belangrijk om die in ere te houden.”
“Voor mij begint Prinsjesdag al in de week voor het zomerreces, dan krijgen Kamerleden de uitnodiging om erbij te zijn op die dag. Het is een belangrijk moment, maar ik houd ook erg van de traditie van Prinsjesdag. Ik vind het leuk om dan in mijn vakantie te kijken of ik ergens een hoed kan kopen en daarna een jurk, zodat ik de outfit bij elkaar heb. Prinsjesdag is een mooie traditie, belangrijk om die in ere te houden.”
In het weekend voor Prinsjesdag ontvangen de Kamerleden de rijksbegroting en Miljoenennota, die kunnen ze onder embargo lezen. “Ik denk vooraf alvast na over de standpunten in mijn eigen portefeuille, maar kijk uiteraard ook naar de grote lijn. Later, bij de voorbereiding van het debat over de begroting van ‘mijn’ ministeries, ga ik meer in detail. Het gebeurt regelmatig dat ik daarvoor ook contacten in het land raadpleeg. Bestuurders, bewoners, deskundigen: het is essentieel dat je als Kamerlid in de gaten houdt welke effecten beleidsbeslissingen hebben of kunnen krijgen in het dagelijkse leven van mensen. Het contact met mensen blijft daarom belangrijk, je kunt anders niet effectief zijn als politicus en volksvertegenwoordiger.”
Ondervoorzitter
“Ook als ondervoorzitter probeer ik om het contact met mensen overeind te houden. In die zin dat je als leider van het debat een voorbeeld kunt stellen, bijvoorbeeld over hoe je met elkaar omgaat. En dat je kunt laten zien hoe de Kamer werkt aan goede wetgeving.”
Werkbezoeken
Hoe onderhoudt Kamminga contacten buiten de Kamer om goed op de hoogte te blijven van wat er speelt? “Ik gebruik uiteraard sociale media, maar vergeet ook niet de vele werkbezoeken die wij als Kamerleden in de recessen afleggen, net zoals op de maandagen en vrijdagen als de Kamer niet vergadert. Uiteindelijk breng je heel veel tijd door in zaaltjes in het land. En dat is goed, het is onderdeel van je werk. Zonder contacten in het land kun je niet functioneren als politicus.”
Prinsjesdag hoedjesdag: wedstrijd voor kinderen
Kamerleden dragen op deze dag graag bijzondere kleding. Een hoedje mag daarbij niet ontbreken. Voor kinderen is er dit jaar de gelegenheid om zelf een hoedje te maken voor Prinsjesdag. De Tweede Kamer stelt een knutselpakket en lesmateriaal over Prinsjesdag beschikbaar aan scholen en organisaties voor buitenschoolse opvang dat u van de website kunt downloaden. Kinderen kunnen meedoen aan een wedstrijd en zo een bezoek aan de Tweede Kamer winnen met de hele klas.
Terugkijken op Prinsjesdag 2023 en meer lezen
- Kijk de troonrede en de overhandiging van het koffertje in 2023 terug op Debat Direct.
- Lees de troonrede 2023.
- Bekijk de Miljoenennota 2024, rijksbegroting 2024 en bijbehorende stukken.
- Lees alles over de tradities op Prinsjesdag en de begrotingscyclus.
- Lees meer over Prinsjesdag.
- Volg onze berichtgeving op sociale media: Instagram, X, LinkedIn en Facebook.
- Volg op Prinsjesdag live de aanbieding van het koffertje in de plenaire zaal.